4 bolirissen die eerder bloeien dan al het andere
De eerste keer dat ik een dwergiris zag bloeien, dacht ik dat er iets misgegaan was. Half februari, alles nog bruin, en daar stond een bloem van acht centimeter in diep pruimpaars met goudgele tekeningen, op een steeltje van nauwelijks tien centimeter. Iets zo uitbundigs hoort niet in februari te staan. Precies daarom staan ze er nu elk jaar, in een pot naast de deur en langs de rand van het pad.
Bolirissen zijn een andere wereld dan de baardirissen die iedereen kent. Die groeien uit een wortelstok en bloeien in mei of juni. Bolirissen groeien uit een echte bol, je plant ze in het najaar tussen de tulpen en de krokussen door, en de dwergen daaronder zijn er eerder bij dan bijna alles in de tuin.
Vier dwergirissen, en waarom er niet meer zijn
De echt vroege bolirissen vallen allemaal onder Iris reticulata en de daarvan afgeleide kruisingen. Het is een kleine groep, en dat is de eerlijke reden dat dit rijtje er vier telt en geen tien: de rest van het bolirisassortiment bloeit pas laat in het voorjaar. Die late komen verderop nog aan bod, maar de belofte van deze vier is dat ze bloeien wanneer er nog niets anders staat.
Alle vier blijven ze tussen de 10 en 20 cm, alle vier willen ze een zonnige plek in goed doorlatende grond, en alle vier geuren ze licht. Plant ze zo'n 8 centimeter diep, in groepjes van minstens tien, en het liefst waar je ze van dichtbij ziet: in een rotstuin, op de voorrand van een border of in een lage pot.
1. Iris reticulata 'Clairette'
De vroegste van het stel: hemelsblauwe bloemen die al in februari verschijnen. Lichtblauwe opstaande blaadjes boven diepere blauwviolette hangers, met een wit hart vol fijne blauwe spikkels en een warme gele streep die je blik naar binnen leidt. Een kruising uit 1953, en ze breidt zich geleidelijk uit.
📏 10–15 cm · 🌷 februari · ☀️ zonnig tot halfbeschaduwd · vanaf 8,33 €
2. Iris reticulata 'Pixie'
Een van de allereerste bloemen van het jaar, vaak al open terwijl de winter nog nauwelijks geweken is. Diep blauwviolet met opvallende witte en gele tekeningen op de onderste kroonbladeren. In 1998 gevonden als sport van 'Harmony' in Noord-Holland. Plant ongeveer 8 cm diep; hij past perfect in een pot bij de voordeur.
📏 10–15 cm · ☀️ zonnige plek · vanaf 7,11 €
3. Iris reticulata 'George'
Intens pruimpaars met goudgele tekeningen op de hangers, en met zo'n 8 cm doorsnede iets groter dan de andere dwergirissen. Een hybride van Iris reticulata en Iris histrioides, wat hem uitzonderlijk winterhard maakt en bestand tegen nat en koud weer. Dankzij die histrioides-genen komt hij jaar na jaar betrouwbaar terug.
📏 10–20 cm · 🌷 februari en maart · ☀️ zonnige plek · vanaf 5,90 €
4. Iris reticulata 'Alida'
Tweekleurig: lichtblauwe opstaande blaadjes boven dieper blauwe hangers met goudgele vlekken en witte tekeningen in het hart. En ze geurt, wat je in februari extra opvalt omdat er verder niets te ruiken is. Een selectie uit 'Harmony', geregistreerd in 1990. De naam betekent kleine gevleugelde.
📏 10–15 cm · 🌷 februari en maart · ☀️ zonnige standplaats · vanaf 8,33 €
Tip van Frederikke
Dwergirissen hebben één zwakke plek en dat is de zomer. Ze komen uit gebieden waar de grond tussen juni en september kurkdroog en warm is, en in een Nederlandse border blijft het daar juist klam. Het gevolg is dat ze na twee of drie jaar wel blad maken maar niet meer bloeien; de bol splitst zich dan in allemaal kleine bolletjes die te zwak zijn om te bloeien. De oplossing is simpel: zet ze op de droogste plek die je hebt, aan de voet van een muur of in een pot die je in de zomer aan de kant zet. Plant ze bovendien iets dieper dan het pakje zegt, want dieper geplante bollen splitsen minder snel.
En dan de late neven
Het andere kamp binnen de bolirissen is de Hollandse iris, ontstaan uit kruisingen van de Spaanse Iris xiphium met Iris tingitana uit Noord-Afrika, veredeld in Haarlem. Ze bloeien pas laat in het voorjaar, als tulpen en narcissen klaar zijn, en ze worden 45 tot 60 cm hoog. Voor de vaas zijn ze veel bruikbaarder dan de dwergen, en ze vullen precies het gat tussen het voorjaar en de eerste zomerbloeiers.
Iris 'Discovery'
Violetblauwe opstaande kroonbladeren boven ultramarijnblauwe hangers met een opvallende geeloranje tekening. Rank en rechtopgaand tot 50 à 60 cm, met uitstekende vaaskwaliteit. Deze groep waardeert droge omstandigheden tijdens de zomerrust; je kunt de bollen na de bloei oprooien en droog bewaren, wat de terugkomst bevordert. Zet groepjes van minstens vijf.
📏 50–60 cm · 🌷 mei · ☀️ zonnige standplaats · vanaf 4,73 €
Iris hollandica 'Eye of the Tiger'
De vreemdste kleurcombinatie van het stel: heldere violetblauwe bovenste kroonbladeren tegen fluweelachtige mahoniebruine hangers, met een gele vlek in het hart. Ze komt uit de prijswinnende Beauty-stam uit de jaren veertig, die bekendstaat om grotere bloemen en vaak een tweede bloemstengel. Meestal twee tot drie bloemen per steel.
🌷 mei en juni · vanaf 5,90 €
Iris hollandica 'Valentine'
Purperblauwe bloemen met een levendig geel vlekpatroon op de neerhangende blaadjes, een bicolor-effect dat diepte geeft. Slanke, rechtopstaande stelen van 45 tot 60 cm met doorgaans een tot twee bloemen per stengel. In de vaas gaat ze lang mee, wat haar tot een van de bruikbaarste snijbloemen van het late voorjaar maakt.
📏 45–60 cm · 🌷 late voorjaar · vanaf 5,31 €
Waar ze naast staan
De dwergirissen combineer ik met sneeuwklokjes en de vroegste krokussen: alles in dezelfde hoogteklasse, alles in dezelfde weken. Dat blauw naast wit is in februari het enige echte kleurcontrast in de tuin. Wat ik niet doe, is ze tussen vaste planten zetten, want die zijn in februari niet meer dan bruine plukken en dan gaat het effect verloren.
De Hollandse irissen zet ik juist wél in de border, achter de vroege vaste planten en tussen de late tulpen. Ze zijn smal en verticaal, ze nemen bijna geen ruimte in, en drie of vier bloemen in een smalle vaas naast de laatste tulpen ziet er beter uit dan welk gekocht boeket ook.
Lees ook: 10 krokussen die meteen na de sneeuw doorkomen · 6 scilla's en sneeuwroem voor een tapijt onder de bomen · 12 bollen voor de pot, plus de 3 regels voor de pot zelf
Assortiment en beschikbaarheid kunnen veranderen.
Velkommen hos Blomsterverden
I 2024 fejrer vi 20 års jubilæum, og det markerer vi med en opdatering af vores hjemmeside og brand. I to årtier har Blomsterverden stået for at være den farverige nichebutik for bl.a. løg, knolde, frø og planter på nettet, og sammen med jer skabt tusindevis af skønne haver.
Vi glæder os til at vise dig endnu mere af, hvad vi har i vente.
Doe inspiratie op
Alles bekijken
6 bloemen die nog vóór het eind van de winter doorkomen
Calla's zijn niet lastig, ze hebben alleen duidelijke regels
10 bloemen voor de schaduwhoek waar niemand raad mee weet
