Van 10 bollen naar 40: 12 soorten die zich vermeerderen
De tuin waar ik het meeste van geleerd heb, was niet van mij. Hij hoorde bij een huurhuis met een scheef gazon, en in het vroege voorjaar stond dat gazon vol paarse krokussen. Niet in nette groepjes, maar in slierten en vlekken, alsof iemand ze had uitgestrooid. Dat had ook iemand gedaan, veertig jaar eerder, met misschien honderd bollen. De rest was het werk van de tuin zelf.
Dat is het verschil tussen een bol die terugkomt en een bol die verwildert. Terugkomen doen de meeste bollen wel een paar jaar. Verwilderen betekent dat de plant zich vermeerdert: via zijbollen die zich van de moederbol losmaken, of via zaad dat tussen het gras valt en kiemt. Je plant er tien en je krijgt er over vijf jaar veertig, zonder dat je iets doet.
Hieronder staan twaalf bollen die dat kunnen. Ik heb ze op bloeitijd gezet, van de allereerste in februari tot de laatste in juni, zodat je kunt zien waar het gat in jouw voorjaar zit.
Wat verwilderen van je vraagt
Bijna niets, maar dat weinige is wel belangrijk. Bollen die zich moeten uitbreiden, hebben hun blad nodig: in de weken na de bloei laden ze de bol op voor volgend jaar, en dat gebeurt in dat slappe, gele blad dat je zo graag zou weghalen. Wie zijn gazon met verwilderde bollen te vroeg maait, houdt er na drie jaar geen over. Wacht tot het blad vanzelf verdwenen is, meestal zes weken na de bloei.
Verder: kies een plek waar je ze met rust laat. Onder een bladverliezende boom, langs een haag, in de rand van het gazon, in een border die je niet elk jaar omspit. En laat de uitgebloeide bloemen staan als je op zaad rekent. Alleen bij tulpen en hyacinten knip ik ze weg, want daar kost het zaad de bol te veel kracht.
Twaalf bollen die zichzelf vermeerderen
Van de vroegste naar de laatste. De eerste zes bloeien voordat de tuin echt op gang komt, de laatste zes overlappen met de vaste planten. Wie ze allemaal plant, heeft van februari tot juni onafgebroken iets in bloei zonder er ooit nog een bol bij te kopen.
1. Sneeuwklokje 'Nivalis'
De klassieker, en meteen de beste verwilderaar van het stel. Drie witte buitenste kroonblaadjes met een fijne groene tekening op de binnenste, en in de loop van de jaren dichte, sneeuwwitte tapijten onder bladverliezende struiken. Vraagt minimale verzorging en is niet uit de tuin weg te krijgen als hij eenmaal staat, wat precies de bedoeling is.
📏 10–15 cm · 🌷 februari en maart · ☀️ halfschaduw · vanaf 5,90 €
2. Winterakoniet 'Cilicica'
Felgele schaaltjes boven een kraag van fijn ingesneden blad, vaak al in februari, als de rest van de tuin nog niets doet. Deze soort komt uit Turkije tot Afghanistan en breidt zich in de loop der jaren vanzelf uit tot steeds grotere gele wolken tussen de sneeuwklokjes. Leg de knolletjes een paar uur in lauw water voor je ze plant, dan komen ze sneller op gang.
📏 5–12 cm · 🌷 februari en begin maart · ☀️ zon of lichte schaduw · vanaf 4,73 €
3. Krokus 'Whitewell Purple'
Dit is de krokus uit mijn huurhuis: een selectie uit Crocus tommasinianus, intens violet met een lichter hart en goudoranje meeldraden. Hij zaait zich in een gazon in de loop der jaren uit tot dichte groepen, en hij is vroeg, soms al in januari. De bloemen openen zich pas als de zon doorbreekt en sluiten weer bij bewolkt weer, dus je ziet de tuin de hele dag van gedaante wisselen.
📏 10–15 cm · 🌷 februari en maart · ☀️ zonnig tot licht beschaduwd · vanaf 3,51 €
4. Botanische krokus 'Prince Claus'
Zuiver wit met diep paarse strepen aan de buitenkant, alsof elk bloemblad een streepjespak draagt, en vanbinnen een gouden hart met oranje meeldraden. Een Crocus chrysanthus die in 1959 in Nederland werd geïntroduceerd en naar prins Claus is vernoemd. Robuuster dan hij eruitziet: winterse buien en lichte sneeuw deren hem niet, en via zijbollen breidt hij zich jaarlijks uit tot steeds grotere groepen.
📏 7–10 cm · 🌷 vroege voorjaar · ☀️ zonnige plek · vanaf 7,11 €
5. Sneeuwroem 'Violet Beauty'
Stervormige bloemen in zacht violet met een bijna wit oog in het hart, waardoor ze in het lage voorjaarslicht lijken op te lichten. Sneeuwroem komt van de berghellingen van zuidwest-Turkije en naturaliseert moeiteloos zodra hij zich gevestigd heeft. Plant de bollen zo'n 5 cm diep met 5 tot 7,5 cm ertussen en laat ze ongestoord: dan vormen ze een tapijt voordat de vaste planten wakker worden.
📏 10–15 cm · 🌷 maart en april · vanaf 3,51 €
6. Scilla siberica
Een blauw dat zijn gelijke nauwelijks kent, klokvormig en licht knikkend, twee tot drie bloempjes per steel. In groepen vormt scilla met de jaren dichte blauwe tapijten in gazon of border. Het smalle blad sterft na de bloei snel af, dus je kunt gewoon weer maaien. Laat de zaadjes rijpen en de kolonie breidt zich vanzelf uit.
📏 10–15 cm · 🌷 maart en april · ☀️ zonnig tot halfbeschaduwd · vanaf 3,87 €
Of kant-en-klaar gemengd
Bloembolmengsel 'Spring Splash' doet in één zak wat je hierboven met losse soorten opbouwt: vroege krokussen, iris en scilla met kleine narcissen, samen goed voor kleur vanaf februari tot diep in april. Bedoeld als bodembedekker onder bladverliezende struiken, precies de plek waar kleine bollen zich mogen uitbreiden.
🌷 februari tot april · ☀️ zonnig tot halfbeschaduwd · vanaf 24,03 €
7. Muscari 'Armeniacum'
Het blauwe druifje dat iedereen kent, met een fijn wit randje om elk bloempje en een subtiele zoete geur. Max Leichtlin bracht de soort in de jaren 1870 mee uit Armenië. Wat hem zo geliefd maakt, is precies waar dit artikel over gaat: hij breidt zich jaar na jaar uit via zijbollen én zelfuitzaai, en naturaliseert moeiteloos in gras. Plant ze ongeveer 10 cm diep.
🌷 voorjaar · ☀️ volle zon of lichte schaduw · vanaf 3,51 €
8. Anemone 'Blanda'-mengsel
Stervormige bloemen in blauw, violet, roze en wit rond een geel hart, boven vederlicht ingesneden blad. Anemone blanda komt uit de bossen van Zuidoost-Europa en het Midden-Oosten, en die herkomst verklaart waarom ze zo goed naturaliseert onder bladverliezende struiken. Eenmaal geplant breidt ze zich gestaag uit tot dichte groepen. Herten en konijnen laten haar doorgaans staan.
📏 10–15 cm · 🌷 maart · ☀️ licht beschaduwd tot zonnig · vanaf 5,31 €
9. Narcissus 'Minnow'
Grote trompetnarcissen blijven vaak keurig staan waar je ze zet; de kleine soorten zijn de echte verwilderaars. 'Minnow' draagt tot vijf bloemetjes van zo'n 2,5 cm per steel, crèmewit met een zachtgele kroon die naar roomwit verbleekt. Laat hem verwilderen in gras of onder bladverliezende struiken: daar komt hij jaar na jaar terug en groeit hij uit tot dichte groepen.
📏 15–20 cm · ☀️ zonnige plek · vanaf 4,37 €
Tip van Frederikke
Wil je bollen in het gazon, plant ze dan niet met een gietertje in de hand maar met een emmer. Ik neem een emmer bollen, loop het stuk gras op en gooi ze over mijn schouder uit. Waar ze vallen, gaan ze de grond in. Rolt er eentje twee meter verder, prima. Het gaat mis zodra je gaat verbeteren: dan ontstaan er rijtjes en boogjes, en die zie je in het voorjaar meteen terug. En vergeet het maaiverbod niet, van de bloei tot ongeveer zes weken erna. Bij mij staat er in die periode een stok met een lint in het gras, anders maait iemand het weg.
10. Kievitsbloem 'Meleagris'
De geblokte klokjes van de kievitsbloem horen bij de natste weilanden van ons land, en dat maakt hem tot de uitzondering in dit rijtje: hij wil geen droge, warme plek maar een vochtige, goed doorlatende. Dit mengsel combineert de violette vorm met de zuiver witte. Ze komen trouw terug en vormen na verloop van tijd natuurlijke tapijten, vooral als je ze de kans geeft zich uit te zaaien.
📏 25–30 cm · 🌷 april en mei · ☀️ lichte schaduw · vanaf 4,73 €
11. Prairielelie 'Quamash'
Camassia quamash brengt de weidsheid van de Noord-Amerikaanse prairie naar een Hollandse border. Lila sterren die zich één voor één langs slanke aren openen, wat de bloei lang rekt. Compacter dan haar familielid Camassia leichtlinii, met smal grasachtig blad dat er wild uitziet tussen vergeet-mij-nietjes of varens. Verwildert moeiteloos in vochthoudende, humusrijke grond.
📏 30–50 cm · 🌷 mei en juni · ☀️ licht beschaduwd · vanaf 4,46 €
12. Allium 'Nigrum'
De laatste in de rij, en de enige die boven je knieën uitkomt. Platte, schermvormige bloemstanden in ivoorwit, elk stervormig bloempje met een groene kern als een pareltje. De naam verwijst niet naar de bloem maar naar de donkere zaden. Deze soort naturaliseert gemakkelijk en keert elk jaar krachtiger terug. Op zware klei wat grind door het plantgat mengen.
📏 60–80 cm · 🌷 juni · vanaf 3,38 €
Zo begin je een kolonie
- Kies een hoek die je met rust laat: onder een bladverliezende boom, langs een haag, in de rand van het gazon of achter in een border.
- Plant royaal van weinig soorten in plaats van karig van veel. Vijftig sneeuwklokjes op één plek doen meer dan vijf bollen van tien soorten.
- Plant op ongeveer drie keer de hoogte van de bol diep, en dieper op zandgrond dan op klei.
- Laat het uitgebloeide blad staan tot het vanzelf verdwijnt, zes weken of zo. Dat is de enige regel die er echt toe doet.
- Laat de zaaddozen zitten bij scilla, sneeuwroem, kievitsbloem en muscari. Zij vermeerderen zich niet alleen via zijbollen maar ook via zaad.
- Geen mest. Verwilderende bollen vragen er niet om, en te veel voeding geeft slap blad.
Het duurt even. Het eerste voorjaar ziet er precies uit zoals je het geplant hebt, het tweede iets voller, en ergens rond het vierde of vijfde jaar merk je dat je niet meer kunt tellen hoeveel er staan. Dat is het moment waarop een tuin ouder begint te lijken dan hij is, en dat is een compliment.
Lees ook: 14 bloembollen die je één keer plant en jaar na jaar terugziet · 14 bloembollen die al in februari en maart bloeien · 14 bijvriendelijke bloembollen voor een bed dat bijen van februari tot juli voedt
Assortiment en beschikbaarheid kunnen veranderen.
Velkommen hos Blomsterverden
I 2024 fejrer vi 20 års jubilæum, og det markerer vi med en opdatering af vores hjemmeside og brand. I to årtier har Blomsterverden stået for at være den farverige nichebutik for bl.a. løg, knolde, frø og planter på nettet, og sammen med jer skabt tusindevis af skønne haver.
Vi glæder os til at vise dig endnu mere af, hvad vi har i vente.
Doe inspiratie op
Alles bekijken
7 recepten voor gratis plantenvoeding uit je eigen keuken
12 bollen voor de pot, plus de 3 regels voor de pot zelf
6 rozenziekten en plagen, en wat er echt tegen helpt
