10 bloemen voor de noordkant, waar de zon nooit komt
Achter mijn huis ligt een strook van anderhalve meter breed tussen de muur en de schutting. Daar komt nooit een streep zon. Ik heb er in mijn eerste jaar lavendel geplant, want dat stond zo mooi op de foto bij het tuincentrum, en die lavendel heeft zes maanden lang geprobeerd beleefd dood te gaan. Sindsdien staat er iets anders, en die strook is nu het deel van de tuin waar ik in april het liefst sta.
Een noordkant is namelijk niet donker. Hij is schaduwrijk, en dat is iets heel anders. Het licht is er koel en gelijkmatig, de grond blijft er langer vochtig, en de temperatuur schommelt er minder. Voor een hele reeks planten is dat geen straf maar precies hun natuurlijke habitat: de bosbodem.
Wat er op een noordkant misgaat
Twee dingen. Het eerste is de plantenkeuze: alles wat uit het Middellandse Zeegebied komt en grijs of harig blad heeft, gaat het daar niet redden. Het tweede is het vocht. Een noordkant droogt traag op, en zeker langs een muur staat de lucht er stil. Op zware klei is dat een risico, want een bol die de hele winter in koud, nat spul ligt, rot weg voordat hij ook maar iets doet.
Er is nog een derde ding dat mensen verrast: krokussen en tulpen die zich alleen bij direct zonlicht openen, blijven op een echte noordkant grotendeels dicht. Ze gaan niet dood, ze staan er alleen als groene puntjes bij. Kies daarom bloemen die zich niet door de zon laten aansturen maar gewoon opengaan wanneer hun tijd daar is.
Eerst de grond, dan de planten
Op mijn strook heb ik in het eerste najaar twee kruiwagens bladcompost door de bovenste spa gewerkt en langs de muur een geul met grof zand gemaakt. Meer niet. Dat is ook precies wat een bosbodem is: los, humusrijk, vochthoudend maar nooit drassig. Wie dat voor elkaar heeft, kan hieronder alles planten.
Ik heb de tien op bloeitijd gezet, van februari tot juni.
1. Sneeuwklokje 'S. Arnott'
Grotere bloemen dan het gewone sneeuwklokje, en op milde dagen een honinggeur die je van een meter afstand al ruikt. Samuel Arnott vond hem rond 1900 in zijn eigen tuin in Dumfries. Hij wil humusrijke, goed doorlatende grond in halfschaduw tot zon, en breidt zich met de jaren vanzelf uit tot dichte tapijten. Krachtige bollen geven soms twee bloemen per steel.
🌷 vroege voorjaar · ☀️ halfschaduw tot zon · vanaf 10,60 €
2. Porseleinhyacint 'Alba'
Puschkinia is de bol die iedereen vergeet, en dat is jammer, want juist in koel licht komt dat zuivere wit tot zijn recht. Deze cultivar mist de blauwe strepen van de gewone soort, wat het geheel nog helderder maakt. Hij komt van de bergweiden van Turkije, de Kaukasus en het Libanongebergte en voelt zich thuis onder loofverliezende bomen en struiken. Plant in groepjes van tien of meer.
📏 10–20 cm · ☀️ zonnig tot licht beschaduwd · vanaf 3,90 €
3. Narcissus 'Thalia'
De narcis die ik zou meenemen als ik er maar één mocht. Twee tot drie knikkende bloemen per steel, ivoorwitte blaadjes die naar achteren krullen rond een kleine trompet. Deze triandrus-narcis uit 1916 komt uit Hillegom, dus hij is bij ons thuis. In halfschaduw houdt dat lichte wit het langer vol dan in de volle zon, en als snijbloem gaat hij lang mee.
📏 30–40 cm · 🌷 april · ☀️ volle zon of halfschaduw · vanaf 8,19 €
4. Ipheion 'Blue Wisley'
Stervormige bloemen in zacht lila-blauw met een donkerder streep door elk blaadje, en een lichte zoete geur. Het smalle, grasachtige blad ruikt bij aanraking naar knoflook, en juist daarom laten herten en konijnen hem staan. Zet de bollen ongeveer 8 cm diep in humusrijke, goed doorlatende grond; eenmaal gevestigd breidt hij zich langzaam uit tot dichte groepen.
📏 10–15 cm · 🌷 april en mei · ☀️ zonnig tot licht beschaduwd · vanaf 4,10 €
5. Dubbel viooltje 'Ruffled Pansy Lemonberry'
Gekrulde, dubbele bloemen in zacht citroengeel en bessenpaars, en een bloeiperiode die van het vroege voorjaar tot de herfst doorloopt. Viooltjes zijn de reddingsboei van elke koele hoek: ze willen goed doorlatende grond en nemen genoegen met halfschaduw. Ik zaai ze in bakjes en zet de plantjes langs de rand, waar ze de kale voeten van de bollen bedekken.
🌷 vroege voorjaar tot de herfst · ☀️ volle zon tot halfschaduw · vanaf 4,00 €
Bekijk 'Ruffled Pansy Lemonberry' →
Of kant-en-klaar gemengd
Bloembolmengsel 'Blue Snow' zet witte tulpen boven een tapijt van blauwe druifjes. Volgens de kwekers houden de bloemen het in lichte schaduw juist wat langer vol dan in de volle zon, en ook onder bladverliezende struiken werkt de combinatie. Handig als je een smalle strook in één keer wilt vullen.
📏 15–30 cm · 🌷 april · ☀️ volle zon of halfschaduw · vanaf 7,11 €
6. Engelse boshyacint 'Bluebell'
Hyacinthoides non-scripta is de bloem van de oude Engelse bossen, en zijn natuurlijke verspreidingsgebied loopt tot in Nederland. Vijf tot twaalf buisvormige klokjes die naar één kant overhangen, met een zoete honinggeur. Je herkent de echte Engelse aan de donkere bloemen, de knikkende stengel en het witte stuifmeel. Plant ongeveer 8 cm diep in humusrijke grond die niet uitdroogt. Let op: alle plantendelen zijn giftig en het sap kan de huid irriteren, dus handschoenen aan.
🌷 mei · ☀️ halfschaduw onder loofbomen · vanaf 10,60 €
7. Spaanse boshyacint 'Blue'
De Spaanse neef is forser: grotere, meer rechtopstaande klokken in lavendelblauw met opvallend blauwe meeldraden, in stevige trossen. Hij naturaliseert gemakkelijk via zaailingen en bolletjes en groeit uit tot een blauw tapijt. Verdraagt droogte na de bloei uitstekend, wat hem geschikt maakt voor de voet van een muur. Worden de pollen te dicht, dan til je ze in de rustperiode op en verdeel je ze.
📏 20–25 cm · 🌷 mei en juni · ☀️ volle zon of halfschaduw · vanaf 8,33 €
Tip van Frederikke
Werk op een noordkant met wit en licht geel, niet met donkerblauw en bordeaux. Het klinkt als smaak, maar het is optiek: in koel, indirect licht slikt de schaduw alle donkere tinten op, en een diep paarse bloem wordt daar letterlijk een zwart vlekje. Wit en room reflecteren juist het weinige licht dat er is, en gaan gloeien op het uur voor zonsondergang. Mijn strook is bijna helemaal wit, met blauw als accent, en dat is de enige plek in de tuin waar ik nooit heb hoeven bijsturen.
8. Prairielie 'Leichtlinii Alba'
Als je hoogte nodig hebt tegen een muur, is dit de bol. Ivoorwitte sterren die zich van onder naar boven langs slanke aren van 80 tot 100 cm openen, wild en elegant tegelijk. Ze wil voedzame, vochthoudende maar goed doorlatende grond en doet het in zon of halfschaduw. Het lintvormige blad sterft na de bloei vanzelf af. Mooi tussen siergrassen of met blauwe druifjes eronder.
📏 80–100 cm · 🌷 mei en juni · ☀️ zon of halfschaduw · vanaf 6,53 €
9. Vingerhoedskruid 'Dalmatian Peach'
Vingerhoedskruid hoort bij de bosrand, en dat merk je: hoe schraler het licht, hoe eleganter de aren. Deze compacte variëteit is snel en bloeit al in het eerste jaar, wat bij vingerhoedskruid uitzonderlijk is. Klokvormige bloemen in zachte perziktinten met fijne roze accenten. Hommels kruipen er tot achterin. Goed doorlatende grond, volle zon tot halfschaduw.
☀️ volle zon tot halfschaduw · vanaf 5,50 €
10. Daslook
Allium ursinum is een winterharde vaste plant met brede bladeren en fijne witte bloemen, en allebei zijn ze eetbaar. Hij gedijt in halfschaduw op vochtige, goed doorlatende grond en is gemaakt voor bostuinen en schaduwrijke borders. In het voorjaar geven de bladeren een milde knoflooksmaak aan salades, soep en pesto. Onderhoudsvriendelijk, geliefd bij bestuivers, en na een paar jaar heb je een groene bodem waar niets anders wilde staan.
☀️ halfschaduw · vanaf 2,67 €
Zo houd je een noordkant in balans
Een schaduwborder heeft twee vijanden, en geen daarvan is het gebrek aan licht. De eerste is uitdroging in de zomer: een muur onttrekt vocht en de regen komt er nauwelijks, dus de grond onder een dakoverstek blijft ook in november stoffig. Kijk daar in de zomer af en toe met je vingers naar en geef water als het nodig is. De tweede is bladval en wortelconcurrentie van bomen. Los blad harken helpt, maar het beste is een laag bladcompost, elk najaar een paar centimeter, zonder te spitten.
En laat de zaaddozen van vingerhoedskruid staan. Het is een tweejarige, dus wie hem wil houden, moet hem laten zaaien. Bij mij duiken de rozetten elk jaar op andere plekken op, en ik verplaats ze in het najaar naar waar ik ze wil hebben. Zo blijft die strook zichzelf vernieuwen zonder dat ik er iets bij hoef te kopen.
Lees ook: Van 10 bollen naar 40: 12 soorten die zich vermeerderen · 14 bloembollen die al in februari en maart bloeien · 14 bloembollen die je één keer plant en jaar na jaar terugziet
Assortiment en beschikbaarheid kunnen veranderen.
Velkommen hos Blomsterverden
I 2024 fejrer vi 20 års jubilæum, og det markerer vi med en opdatering af vores hjemmeside og brand. I to årtier har Blomsterverden stået for at være den farverige nichebutik for bl.a. løg, knolde, frø og planter på nettet, og sammen med jer skabt tusindevis af skønne haver.
Vi glæder os til at vise dig endnu mere af, hvad vi har i vente.
Doe inspiratie op
Alles bekijken
7 recepten voor gratis plantenvoeding uit je eigen keuken
12 bollen voor de pot, plus de 3 regels voor de pot zelf
6 rozenziekten en plagen, en wat er echt tegen helpt
