Astilbe: de plant die van je donkerste hoek de mooiste maakt

Aan de noordkant van mijn tuin loopt een schutting waar bijna nooit zon komt. Jarenlang was dat de plek waar planten heen gingen om te sterven: hosta's opgevreten, lavendel verzopen, een vlinderstruik die er drie zomers ellendig bij stond. Toen zette ik er astilbe neer, en sindsdien is het de mooiste hoek die ik heb.

Astilbe, in het Nederlands ook wel pluimspirea genoemd, is de vaste plant die schaduw niet alleen verdraagt maar er echt van houdt. In juni komen de pluimen omhoog in wit, roze, zalm of dieprood, en in het najaar staan de uitgebloeide pluimen er nog altijd, bruin en ijl, met rijp erop in januari.

September is bovendien precies het goede moment om te planten of te delen, en dat is geen toeval. De grond is nog warm van de zomer, de najaarsregen komt eraan, en de plant heeft de hele winter om wortel te schieten voordat ze in juni weer moet presteren.

Waar zet je astilbe?

Astilbe is een dorstige plant die vochtige grond nodig heeft. Ze doet het het beste in de volle grond, waar ze het vocht makkelijk naar zich toe trekt, maar ze kan ook in een pot.

Halfschaduw is haar plek. In een zure border tussen andere vochtminnende planten voelt ze zich helemaal thuis. Heb je juist heel lichte, snel uitdrogende zandgrond, werk er dan bij het planten flink wat klei of goed verteerde compost door; dat houdt het vocht veel beter vast. Op zware klei heb je dat probleem niet: daar heeft astilbe het van nature naar haar zin.

Eén uitzondering is de Chinese astilbe, Astilbe chinensis. Dat is de enige soort die het in een doodgewone tuingrond prima redt. Twijfel je over je bodem, dan is dat de veiligste keuze.

Wanneer plant je astilbe?

Planten kan bij astilbe het hele jaar door, met bevroren grond als enige uitzondering. Voor de beste groeiomstandigheden zet je ze in het najaar of het voorjaar, wanneer de grond vochtig en lauw is. Dat is precies nu: de bodem is nog warm van de zomer en de najaarsregen komt eraan.

Plant je in de zomer, in warm en droog weer, geef dan flink water bij het planten en de weken erna. Voel geregeld in de grond of die vochtig genoeg is.

Astilbe planten, stap voor stap

Astilbe wordt zowel wortelnaakt als in pot verkocht, en welke van de twee je ook plant, de werkwijze is hetzelfde.

1. Graaf een gat dat ongeveer twee keer zo breed en diep is als de wortelkluit.
2. Vul het plantgat helemaal met water en laat dat wegzakken.
3. Doe wat losse aarde in het gat en zet de astilbe erin, zodat de wortels niet knikken. Vul het gat daarna helemaal aan met aarde.
4. Geef opnieuw ruim water en laat het wegzakken. Vul zo nodig nog wat aarde bij als de grond is gezakt, en druk of trap de grond rond de wortels goed vast.

Zet je meerdere astilbes bij elkaar, houd dan minstens 30 cm tussen de planten. Ze groeien jaar op jaar flink door en staan anders binnen de kortste keren op elkaars lip. Datzelfde geldt als je ze met andere vaste planten combineert.

Astilbe in pot

Hoewel astilbe het liefst in de border staat, kun je haar prima in een pot kweken. Geef dan wel extra water in droge en warme periodes, en verpot haar in het voorjaar naar een ruimere pot, zodat ze verder kan uitgroeien. In een pot droogt de kluit veel sneller uit dan in de volle grond, en dat is precies wat astilbe niet hebben moet.

Water geven en bemesten

Water geven is bij deze plant het hele verhaal. Ze wil in vochtige grond staan, dus geef regelmatig water, en voel in droge periodes met je vinger of de grond nog vochtig genoeg is. Krijgt astilbe te weinig, dan verkleuren de bladranden bruin. Dat is het signaal waar je op moet letten.

Geef liever een paar keer flink water dan elke dag een scheutje. Van dat scheutjes geven groeien de wortels naar boven, en daarmee wordt de plant juist gevoeliger voor vorst. Gebruik bij voorkeur regenwater, want dat bevat geen kalk en houdt het zure milieu in stand waar astilbe het best in gedijt.

Bemesten doe je in het voorjaar, wanneer de vorst voorbij is, meestal eind maart of in april. Dan ontwaakt de plant uit haar winterrust en bereidt ze de bloei van de zomer voor. Een extra portie voeding en energie komt dan het best van pas. Nu, in september, hoef je niets meer te geven.

Verzorging door het jaar

Verder is astilbe bijzonder makkelijk. De stelen zijn stevig en hoeven niet te worden opgebonden, ook niet in een winderige tuin. Laat de uitgebloeide pluimen de hele herfst en winter staan: ze beschermen de plant tegen vorst in haar rustperiode, en ze zijn met rijp of een laagje sneeuw het mooiste wat er in januari in de border staat. Knip ze pas in het voorjaar weg, wanneer de plant nieuwe scheuten maakt.

Doordat de houtige wortelstok de grond dicht houdt, krijgt onkruid er nauwelijks vat op, dus veel wieden hoeft ook niet. Astilbe is over het algemeen een heel gezonde plant die niet door ziekten of plagen wordt aangetast; alleen bij uitdroging krijgt ze snel bruine bladeren. In de winter redt ze zich prima zonder bedekking en is ze volledig winterhard.

Delen en verplanten

Astilbe is een taaie vaste plant die zowel verplanten als delen verdraagt. Door de flinke jaarlijkse aangroei is het zelfs een goed idee om haar regelmatig te delen, anders wordt ze al snel te groot voor haar plek.

De wortelstok wordt met de jaren hard en houtig, dus gebruik een spade in plaats van een mes om er doorheen te komen. Snijd het oude houtige middenstuk gerust weg; dat geeft de resterende wortels lucht en de plant gaat er beter van groeien. De nieuwe kluiten plant je op dezelfde manier als een nieuwe plant.

Delen of verplanten doe je het liefst in het najaar, terwijl de grond nog lauw is en de pluimen zijn uitgebloeid. De najaarsregen zorgt dan meteen voor het water dat de nieuwe kluiten nodig hebben. Met andere woorden: dit is de maand.

Wat je erbij kunt zetten

Een schaduwhoek met alleen astilbe is in april nog een leeg vlak, want ze komt laat op. Daarom plant ik er in het najaar bollen tussen die juist in het voorjaar hun moment hebben en daarna intrekken, precies wanneer de astilbe uitloopt. Deze drie doen dat bij mij het best: twee die in maart en april het tapijt vormen, en één die het in mei overneemt.

Anemone 'White Splendour'

De klassieker voor onder de astilbe: een tapijt van witte sterretjes in maart en april, met enkele, margrietachtige bloemen rond een zachtgele kern. De knollen naturaliseren moeiteloos onder bladverliezende struiken en breiden zich in een paar jaar flink uit. Plant ze ongeveer 5 cm diep in goed doorlatende, humusrijke grond.

📏 10–15 cm · 🌷 maart–april · ☀️ halfschaduw, verdraagt ook volle zon

Bekijk 'White Splendour' →

Scilla bifolia 'Rosea'

Een van de eerste bloeiers van het jaar: trosjes stervormige bloempjes in verfijnd lichtroze, licht geurend, op korte stengels boven smal frisgroen blad. Ze breidt zich via uitlopers en zelfuitzaai geleidelijk uit en doet dat het liefst onder bladverliezende struiken. Plant de bollen op twee tot drie keer hun eigen diepte.

📏 10–15 cm · 🌷 maart–april · ☀️ zonnig, ook onder bladverliezende struiken

Bekijk 'Rosea' →

Engelse boshyacint 'Bluebell'

Violetblauwe klokjes die elegant naar één kant overhangen, met een zoete, licht honingachtige geur. In een paar jaar vormt ze de dichte blauwe tapijten van een oud Engels bos. Plant de bollen in het najaar zo'n 8 cm diep in humusrijke grond die niet uitdroogt. Let op: alle plantendelen zijn giftig en het sap kan de huid irriteren, dus trek handschoenen aan.

🌷 mei · ☀️ halfschaduw onder loofbomen

Bekijk de boshyacint →

Die bollen gaan in september of oktober de grond in, dus je kunt ze in één werkgang met je astilbe planten. In het bloembollenassortiment vind je nog meer soorten die halfschaduw aankunnen.

De hoek langs mijn schutting is inmiddels de plek waar ik in juli het liefst zit. Astilbe vraagt maar één ding echt van je, en dat is water. Krijgt ze dat, dan geeft ze je twintig jaar lang een schaduwplek waar je niet meer omheen kijkt.

En vergeet dan niet om haar om de drie of vier jaar te delen. Elke splitsing levert twee of drie nieuwe planten op, en die vullen die lastige noordkant sneller dan wat je ook koopt.

Bekijk alle bloembollen →

Assortiment en beschikbaarheid kunnen veranderen.